MPK SA w Krakowie

JELCZ 272 MEX (unikatowy) (eksploatowany w latach 1963-1985) 

 

Jelcz 272 MEX nr 341

 

W 1959 roku podpisano umowę licencyjną ze Skodą i Karosą na budowę autobusów RTO w Jelczu. Na tej podstawie w 1963 roku uruchomiono produkcję miejskiej wersji MEX. Pojazdy dalekobieżne  z otwieranymi na klamkę drzwiami i miejskie z drzwiami automatycznymi to chyba najpopularniejsze autobusy komunikacji publicznej w Polsce, popularnie nazywanymi „ogórkami”. W Krakowie pierwsze pojazdy tego typu pojawiły się już w 1959 roku jeszcze jako Karosa a od 1963 już jako Jelcze. Eksploatowane były do 1985 roku. Autobus nr 341 jest jednym z czterech zachowanych pojazdów serii 272 MEX.

 

Jelcz P01 nr 608

 

Brak dostaw odpowiedniej ilości pojazdów miał być rekompensowany dostawami przyczep autobusowych, które kierowane wraz z ciągnikami na linie o dużym potokach miały zastępować pojazdy przegubowe. Rozwiązanie to, głównie na brak kontroli kierowcy nad drzwiami przyczepy był powodem szybkiego ich wycofania z ruchu miejskiego. Pojazdy P01 użytkowane były w latach 1975-77. Zachowana przyczepa jest oryginalnym krakowskim pojazdem, jednym z pierwszych dostarczonych do Krakowa.

 

JELCZ 272 MEX (unikatowy) (eksploatowany w latach 1963-1985) Fot.: Tomasz Czauderna

Dane techniczne

1. Wielkość: MAXI (2-drzwiowy)
2. Rodzaj:  wysokopodłogowy
3. Długość:  10870 mm
4. Szerokość:  2500 mm
5. Wysokość:  2900 mm
6. Rozstaw osi:  5400 mm
7. Masa własna:  8420 kg
8. Masa całkowita:  14400 kg
9. Miejsca ogółem:  81
10. Miejsca siedzące: 28
11. Wysokość podłogi:  885 mm
12. silnik: LIAZ 11781 cm3 118kW (160KM)/1900 obr./min
13. Usytuowanie silnika: przednie - napęd osi tylnej

IKARUS 280  (eksploatowany w latach 1981-2007)

Ikarus 280 nr DK260

Przegubowe autobusy marki Ikarus pojawiły się na ulicach Krakowa w 1981 roku znacząco poprawiając stan krakowskiej komunikacji. W 1989 roku krakowskie autobusy Ikarus jako pierwsze w Polsce dostarczone zostały do Krakowa w innej niż czerwonej barwie. Niebieskie autobusy coraz liczniej pojawiały się na ulicach by ostatecznie w 1997 wyprzeć czerwone pojazdy. Ikarusy eksploatowane przez wiele lat znacząco zmieniły się zarówno we wnętrzu jak i na zewnątrz. Ostatni autobus marki Ikarus zjechał z ulic miasta w 2007 roku. Ikarus DK280 został pomalowany w pierwotne barwy w jakich dostarczane były pojazdy tej marki do Krakowa.
 

Dane techniczne

1. Wielkość : MEGA (4-drzwiowy)
2. Rodzaj:  Wysokopodłogowy
3. Długość:  16500 mm
4. Szerokość:  2500 mm
5. Wysokość:  3160 mm
6. Rozstaw osi:  5400 + 6200 mm
7. Masa własna:  12500 kg
8. Masa całkowita: 22500 kg
9. Miejsca ogółem: 148
10. Miejsca siedzące: 35
11. Wysokość podłogi:  940  mm
12. Silnik: RABA-MAN 10349cm 141kW (192KM)/2100 obr./min

Usytuowanie silnika - Między osiami


 SAN H-01

Dane techniczne

Typ:      San H01B - 86
Rok produkcji:     1959
Długość [mm]:      9320
Szerokość [mm]:     2500
Wysokość [mm]:     2750
Rozstaw osi [mm]:     4550
Masa pojazdu [kg]:     5400
Liczba miejsc siedzących:     32
Liczba miejsc stojących:     18
Typ silnika:     S472, benzynowy
Moc silnika [kW]:     70
Konstrukcja nośna:     samonośna
Prędkość maksymalna [km/h]:     75

 SAN H01B nr 86

  Produkcji autobusów o nadwoziu samonośnym podjęła się w końcu lat 50-tych XX wieku fabryka w Sanoku. Wykorzystując elementy napędowe samochodu ciężarowego Star 21 uruchomiono produkcję pojazdu wyłącznie przy użyciu zgrzewanych blach (bez użycia niedostępnych wówczas profili hutniczych).  Nowatorski pod względem konstrukcji z nowoczesnymi rozwiązaniami autobus wprowadzono do produkcji w 1957 roku. Niedopracowana konstrukcja szybko ujawniła wady pojazdu, który pod dużym obciążeniem pękał i łamał się co doprowadziło do szybkiej eliminacji tego typu pojazdów z ulic miast. W Krakowie Sany H01 eksploatowane były w latach 1958-1965. Odbudowany San H01B nr 86 jest jedynym zachowanym autobusem tego typu.  

 

 

  AUTOSAN H6  (eksploatowany od 1996 do 2009 roku)

 Zakup w 1996 roku autobusów o małej pojemności był jednym ze sposób zmniejszenia kosztów funkcjonowania trakcji autobusowej i kierowania do ruchu pojazdów niewielkich o parametrach wystarczających do obsługi linii o niewielkim napełnieniu. Autosany H6 okazały się odpowiednimi pojazdami, ale z uwagi na zastosowanie jednych drzwi sprawiały kłopot w czasie wymiany pasażerów. W kolejnych latach kupowane były pojazdy z dwom drzwiami.  Autobus 10108 jest najmłodszym pojazdem krakowskiej kolekcji pojazdów komunikacji miejskiej idealnie nadającym się do organizacji wycieczek i przejazdów niewielkich grup.

  

 

 Wielkość - MINI (2-drzwiowy)

Dane techniczne

1. Rodzaj - Wysokopodłogowy
2. Długość mm: 6355
3. Szerokość mm: 2280
4. Wysokość mm: 2792
5. Rozstaw osi mm: 3320
6. Masa własna kg: 4700
7. Masa całkowita kg: 7000
8. Miejsca ogółem pas.: 32
9. Miejsca siedzące pas.: 17
10. Wysokość podłogi mm: 720
11. silnik: PERKINS 3990cm 77kW (104 KM)/ 2800 obr./min
12. Usytuowanie silnika - Przednie- napęd osi tylnej

 Nysa N59M nr 28

 W połowie lat sześćdziesiątych podjęto próby wprowadzenia na ulice mini autobusów, które miały zastępować na mniej obciążonych liniach pojazdy duże. Takiej próby podjęło się także MPK w Krakowie, które zakupiło kilka mikrobusów Nysa, jedynych wówczas dostępnych takich pojazdów.  Krótka, zaledwie roczna, eksploatacja potwierdziła przydatność rozwiązania ale na większe zmiany nie zdecydowano się. Mikrobus Nysa N59M o numerze 28 jest najlepiej zachowanym pojazdem tego typu w Polsce i jednym z niewielu istniejących.

 

Dane techniczne: 

Typ     Nysa N59M:  28
Rok produkcji :    1959
Długość [mm]  :    4410
Szerokość [mm] :    1760
Wysokość [mm]:     1960
Rozstaw osi [mm]:     2700
Masa pojazdu [kg] :    1360
Liczba miejsc siedzących:     9
Liczba miejsc stojących :    -
Typ silnika:     M20, benzynowy
Moc silnika [kW]  :   37
Konstrukcja nośna:     ramowa
Prędkość maksymalna [km/h]:     75

 

DURANT RUGDY EXPRESS 

 Pierwsze regularne linie autobusowe pojawiły się w Krakowie w 1927 roku. Obsługiwały jest samochody zbudowane na podwoziu Chevroleta. Ich niska wytrzymałość spowodowała, ze już dwa lata później KMKE SA (dziś MPK SA) zakupiła amerykańskie samochody marki Rugby. Sprowadzone nadwozia z układem napędowym miały zabudowywane nadwozia odpowiadające potrzebom komunikacji w Krakowie. Trudne warunki drogowe i mała wytrzymałość ówczesnych konstrukcji spowodowała, że auto o numerze 19 uległo poważnej awarii i zostało sprzedane latem 1932 roku. Nie trafiło na złom, ale po naprawie woziło pasażerów na górskich drogach. We wrześniu 1939 częściowo rozebrane zostało schowane w szopie gdzie dotrwało do końca lat 80-tych. Po wielu latach zabiegów w 2007 roku auto powróciło do pierwszego właściciela. Zachowany Rugby jest w pełni sprawny a wszelkie elementy są oryginalne, wraz z uszkodzonym i naprawionym niegdyś silnikiem. Jest najstarszym zachowanym autobusem w Polsce.

 

 

 DANE TECHNICZNE

  
Typ     Rugby L (Durant ) - 19
Rok produkcji:     1929
Długość [mm]:      5200
Szerokość [mm]:     2000
Wysokość [mm]:     2350
Rozstaw osi [mm]:     3300
Masa pojazdu [kg]:     2100
Liczba miejsc siedzących:     13
Liczba miejsc stojących:     -
Typ silnika     Rugby, benzynowy
Moc silnika [kW]:     33
Konstrukcja nośna     ramowa
Prędkość maksymalna [km/h]:     50

 

 WAGON SN-1 (eksploatowany w latach )

 

 

SN1- 37

 

Pierwszy normalnotorowy tramwaj Krakowski włączony do eksploatacji w 1913 roku. Seria 25 wagonów silnikowych wraz z podobnymi 15-oma pojazdami zbudowanymi w Krakowie eksploatowana była do końca lat 60-tych XX wieku. Pierwsze egzemplarze, w tym historyczny o numerze 37 podzielone były na dwie klasy ścianą wewnątrz wagonu.  Wagon o budowie samonośnej tzn. pudło wagonu stanowi integralną część z elementami jezdnymi.
 

 

  Typ:       SN1
Rodzaj wagonu:     Silnikowy
Producent :    Sanok, Graz, KST, KMKE
Lata produkcji :    1912 - 1936
Szerokość toru [mm] :    1435
Długość całkowita [mm] :    10650
Masa własna [t]:     13,2
Liczba osi :    2
Liczba silników:     2
Moc silnika [kW]:     33

 

 LH-1076

Wagon nie związany z przewozem pasażerów na liniach tramwajowych Krakowa. Wyprodukowany na zamówienie Wrocławia był tam eksploatowany do końca lat 80-tych. Do Krakowa został przywieziony w 1984 roku i od tej pory służy jako pojazd historyczny. Niebieski kolor wagonu odpowiada jego malowaniu po 1945 roku wrocławskich tramwajów i jest dowodem uruchomienia po II wojnie komunikacji tramwajowej przez motorniczych i inżynierów z Krakowa. Wagon 1076 jest najlepiej zachowanym wagonem tej serii, który posiada oryginalne niemal wszystkie elementy.

 

  

SN2 - 87

Zakupiona w 1938 roku seria nowoczesnych wagonów liczyła 18 wagonów silnikowych budowanych o najnowsze trendy konstrukcji tramwajów. Stalowe nadwozie posiadało drewniany dach i wewnątrz wykończone było wieloma drewnianymi i mosiężnymi elementami zgodnie z obowiązującą modą.  W latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych przeszły liczne modernizacje obejmujące zwłaszcza zmiany wnętrza pojazdu. Wagony służyły do 1976 rok

PN2-524

Wagony SN2 i PN2 dostarczone do Krakowa w 1938 i 1939 roku szybko ujawniły poważną wadę – pękanie delikatnej ramy wózka. Na podstawie obserwacji wprowadzono liczne zmiany, które z filigranowego wózka stworzyły optycznie ciężki element. Wagony PN2 w ciągu swej służby wielokrotnie były modernizowane. W tramwaju numer 524 zachowane zostały wszelkie zmiany wprowadzone w czasie użytkowania. Jego oznaczenie i wyposażenie odpowiada schyłkowi lat 60-tych XX wieku.

 

 

 

SN2 (zabytkowy) 

	Dane techniczne
1.	Wielkość	-	Wagon silnikowy jednoczłonowy dwukierunkowy
2.	Rodzaj	-	wysokopodłogowy
3.	Długość	mm	10900
4.	Szerokość	mm	2200
5.	Wysokość nadwozia	mm	3250
6.	Rozstaw czopów skrętu	mm	-
7.	Rozstaw osi	mm	3000
8.	Masa własna	kg	11200
9.	Masa całkowita	kg	16000
10.	Miejsca ogółem	pas.	74
11.	Miejsca siedzące	pas.	24
12.	Wysokość podłogi	mm	850
13.	Silniki		2*44 kW
14.	Średnica kół tocznych	mm	750

 

PN2 (zabytkowy) 

	Dane techniczne
1.	Wielkość	-	Wagon doczepny jednoczłonowy dwukierunkowy
2.	Rodzaj	-	wysokopodłogowy
3.	Długość	mm	10900
4.	Szerokość	mm	2200
5.	Wysokość nadwozia	mm	3250
6.	Rozstaw czopów skrętu	mm	-
7.	Rozstaw osi	mm	3000
8.	Masa własna	kg	8300
9.	Masa całkowita	kg	13500
10.	Miejsca ogółem	pas.	74
11.	Miejsca siedzące	pas.	24
12.	Wysokość podłogi	mm	850
13.	Silniki		-
14.	Średnica kół tocznych	mm	750

   

Zniszczony II wojną kraj wymagał dużych dostaw prostych w budowie wagonów tramwajowych. We wszystkich polskich fabrykach rozpoczęto produkcję zunifikowanego wagonu typu N. Niezwykle prosty w budowie i eksploatacji tramwaj z powodzeniem spełnił swe zadanie. Niezwykle dużą wadą wagonu była jego dużą masa, większa od innych podobnych eksploatowanych konstrukcji , co powodowało szybkie niszczenie torowisk budowanych według dawnych mniej wymagających zasad. Wagon nr 26 został odbudowany w 1992 roku i przekazany do Muzeum Tramwajów w Norymberdze skąd powrócił do Krakowa po 15 latach.  

 

ND-511

Modernizacje wagonów typu N i ND obejmowały niemal wszystkie elementy i układy pojazdów systematycznie zmieniając nawet ich wygląd zewnętrzny. Największe zmiany dotyczyły jednak wnętrza wagonów. Na wzór już posiadanych nowocześniejszych tramwajów likwidowano drewniane wyposażenie wnętrza zastępując je nowszymi rozwiązaniami. Na podłodze położono gumową wykładzinę, ściany pokryto laminatem a siedzenia wykonano z nowoczesnego materiału – włókna szklanego. Wagon nr 511 jest w trakcie renowacji.

 

 

 

 

WAGONY 4N+ND (eksploatowane w latach 1949-1988)

 

N-20

 

W ciągu kilkudziesięciu lat eksploatacji wagony tramwajowe przechodziły wiele remontów i modernizacji, ale największe zmiany zostały wprowadzone na początku lat siedemdziesiątych XX wieku. Z uwagi na wprowadzenie pętli służących do nawracania wagonów zrezygnowano z dwukierunkowości pojazdów co zainicjowało wprowadzenie wielu zmian we wnętrzu pojazdu. Ze względów bezpieczeństwa wprowadzono elektrycznie zamykane drzwi, a konduktorów zastąpiły automaty do sprzedaży biletów i kasowniki. Wnętrze wagonu jak i jego oznakowanie odpowiada wyposażeniu końca lat siedemdziesiątych. 

 

 ND-538

 

Jeszcze przed dostawą wagonów silnikowych typu N rozpoczęto dostawy znormalizowanych wagonów doczepnych. Ich budowa, konstrukcja i wyposażenie było identyczne jak pojazdów silnikowych, a jedyną różnicą był brak wyposażenia elektrycznego napędu. Wagony N i ND eksploatowane były do końca 1988 roku, ale w wersji oryginalnej, w jakiej zachowany jest wagon, zniknęły z ulic w połowie lat siedemdziesiątych.  

 

N (Konstal)-(zabytkowy) 

ND (zabytkowy) 

	Dane techniczne
1.	Wielkość	-	Wagon jednoczłonowy doczepny
2.	Rodzaj	-	wysokopodłogowy
3.	Długość	mm	10400
4.	Szerokość	mm	2173
5.	Wysokość nadwozia	mm	3145
6.	Rozstaw czopów skrętu	mm	-
7.	Rozstaw osi	mm	3000
8.	Masa własna	kg	12000
9.	Masa całkowita	kg	18800
10.	Miejsca ogółem	pas.	96
11.	Miejsca siedzące	pas.	16
12.	Wysokość podłogi	mm	800
13.	Silniki		-
14.	Średnica kół tocznych	mm	800

 

GT6-187

Przegubowy wagon serii 300 pochodzący z Norymbergi. Serię tych wagonów MPK w Krakowie kupował od 1993 roku systematycznie zastępując nimi starsze pojazdy produkcji Konstalu. Przegubowe wagony wyprodukowane w Norymberdze  pod względem technicznym zbieżne są ze starszymi wagonami T4. Z początkiem XXI wieku część wagonów tego typu przeszła w Krakowie głęboką modernizację wnętrza. Ostanie, te zmienione pojazdy, są eksploatowane przez zajezdnię w Podgórzu. Wagon 187 pomalowany na oryginalny beżowy kolor zachowany jest w pierwotnym wyposażeniu. Dodatkowo pojazd wyposażony jest w pokładowe nagłośnienie oraz wyjście 220V ułatwiające organizację spotkań w tramwaju.

 

 

GT6 (MAN)

	Dane techniczne
1.	Wielkość	-	Wagon silnikowy dwuczłonowy
2.	Rodzaj	-	wysokopodłogowy
3.	Długość	mm	20100
4.	Szerokość	mm	2350
5.	Wysokość nadwozia	mm	3350
6.	Rozstaw czopów skrętu	mm	6000
7.	Rozstaw osi	mm	1800
8.	Masa własna	kg	23000
9.	Masa całkowita	kg	36000
10.	Miejsca ogółem	pas.	186
11.	Miejsca siedzące	pas.	42
12.	Wysokość podłogi	mm	885
13.	Silniki (moc ciągła)		2*120 kW
14.	Średnica kół tocznych	mm	670

 

 T4-127

 W 1989 roku w ramach współpracy z Norymbergą sprowadzono do Krakowa czteroosiowe wagony T4. Były to pierwsze pojazdy zakupione w Polsce poza naszymi granicami. Używane pojazdy były zdecydowanie lepsze niż eksploatowane krajowej produkcji. W ciągu następnych kilku lat sprowadzono blisko trzydzieści tego typu tramwajów. Ich eksploatację zakończono w 2002 roku.

B4-527

 Z wagonami silnikowymi T4 zakupione zostały wagony doczepne B4 o podobnym wyglądzie zewnętrznym, konstrukcji i wyposażeniu. W ciągu kilkunastu lat uzytkowania w Krakowie wprowadzono liczne drobne modernizacje przystosowując je do miejscowych wymagań i uwarunkowań. Ich eksploatację zakończono w 2008 roku.

T4-220

Wagon silnikowy z serii pojazdów eksploatowanych w Krakowie w latach 1989-2002. Wagon oznaczony numerem 220 jest oryginalnym pojazdem tej serii z pierwotnym norymberskim numerem jak i innymi znakami VAG. Posiada pełne oryginalne wyposażenie. Ostatni raz pasażerów w ruchu ulicznym woził w 1986 roku.

 

 

Dane techniczne:

	Dane techniczne
1.	Wielkość	-	Wagon silnikowy jednoczłonowy
2.	Rodzaj	-	wysokopodłogowy
3.	Długość	mm	14200
4.	Szerokość	mm	2350
5.	Wysokość nadwozia	mm	3350
6.	Rozstaw czopów skrętu	mm	6000
7.	Rozstaw osi	mm	1800
8.	Masa własna	kg	16500
9.	Masa całkowita	kg	25500
10.	Miejsca ogółem	pas.	130
11.	Miejsca siedzące	pas.	29
12.	Wysokość podłogi	mm	890
13.	Silniki		2*95 kW
14.	Średnica kół tocznych	mm	660

 102N-203

W 1948 roku podjęto decyzję o budowie wagonu szybkobieżnego dla polskich miast. Niestety pierwsze tego typu pojazdy pojawiły się dopiero w 1959 a w odmianie przegubowej dopiero w 1969 roku. Popularna „wiatrówka” posiadająca zgodną z obowiązującą modę odwrotnie pochyloną szybę czołową, obsługiwała najważniejsze krakowskie linie stacjonując na co dzień w zajezdni Nowa Huta. W 1988 roku wagony typu 102N sprzedano pozostawiając wagon o numerze 203, który służył jeszcze jako wagon szkoleniowy. W 1994 roku powrócił na krakowskie ulice w stanie niemal oryginalnym. Jego liniową eksploatację zakończono w 1997 roku. Jest najlepiej zachowanym wagonem tego typu w Polsce.

Dane techniczne: 

	Dane techniczne
1.	Wielkość	-	Wagon silnikowy dwuczłonowy
2.	Rodzaj	-	wysokopodłogowy
3.	Długość	mm	19300
4.	Szerokość	mm	2400
5.	Wysokość nadwozia	mm	3067
6.	Rozstaw czopów skrętu	mm	6000
7.	Rozstaw osi	mm	1900
8.	Masa własna	kg	24000
9.	Masa całkowita	kg	36500
10.	Miejsca ogółem	pas.	181
11.	Miejsca siedzące	pas.	31
12.	Wysokość podłogi	mm	890
13.	Silniki		4*40 kW
14.	Średnica kół tocznych	mm	654

 102Na-210

 Liczne słowa krytyki pod adresem kabiny wagonów 102N spowodowały, że w 1970 roku rozpoczęto dostawy zmienionych wyglądem wagonów oznaczonych 102Na. Pierwsze egzemplarze trafiły do Krakowa, a wagon 210 jest jednym z nich. Tramwaj służył nieprzerwanie do 2001 roku kiedy zakończono definitywnie eksploatację tej serii wagonów. Wszystkie zmiany wprowadzone w ciągu 40 lat eksploatacji zachowane są w tym wagonie, który przejechał ponad 2 miliony kilometrów.

 102NaD-155

 Wagony przegubowe typu 102 z uwagi na obsługę dużych potoków pasażerskich łączono w podwójne składy. W 1985 roku w Krakowie zdecydowano o przebudowie kilku wagonów 102Na na pojazdy doczepne. Zachowano napęd ale sterownie wagonem umożliwiał wyłącznie pierwszy wagon tego samego typu. Przebudowano 5 wagonów, które otrzymały oznaczenie 102NaD. Ich eksploatację zakończono w 1997 roku zachowując jeden z nich. Wagon 155 oczekuje renowacji.

 

 

 PN3-555

 W 1941 roku do Krakowa sprowadzono wiele wagonów z niemieckich miast. Gdzie indziej zbędne , tu miały rozwiązać podstawowe problemy komunikacyjne. Obok wagonów silnikowych z Norymbergi sprowadzone zostały 23 wagony doczepne serii 300. Pochodzące z 1909 roku niewielkie wagony dopełniły swej egzystencji na krakowskich ulicach w niezwykle trudnych warunkach eksploatacji. Ostatni został skreślony z inwentarza w 1959 roku. Po wycofaniu z ruchu służyły jako magazyny czy element placu zabaw. Zrekonstruowany wagon odpowiada pierwotnemu wyglądowi z wieloma zmianami wprowadzonymi w trakcie użytkowania w Krakowie.

  

 

WAGONY SN-3+PN-3 (eksploatowane w latach: )

 Dane techniczne:

	Dane techniczne
1.	Wielkość	-	Wagon silnikowy jednoczłonowy dwukierunkowy
2.	Rodzaj	-	wysokopodłogowy
3.	Długość	mm	9400
4.	Szerokość	mm	2100
5.	Wysokość nadwozia	mm	3250
6.	Rozstaw czopów skrętu	mm	-
7.	Rozstaw osi	mm	2500
8.	Masa własna	kg	11050
9.	Masa całkowita	kg	16000
10.	Miejsca ogółem	pas.	72
11.	Miejsca siedzące	pas.	12
12.	Wysokość podłogi	mm	890
13.	Silniki		2*60 kW
14.	Średnica kół tocznych	mm